Hefboom in de portefeuille: verstandig hulpmiddel of onnodig risico?

Een AI-hedgefonds laat zien dat niet de belegging, maar de hefboom het probleem kan zijn.

Recent kwam een succesvol AI-hedgefonds in het nieuws. Sinds de oprichting behaalde het fonds een rendement van ruim 1.000%. Toch kwam het fonds in de problemen. Niet omdat de visie op kunstmatige intelligentie verkeerd bleek, maar omdat de portefeuille met veel geleend geld was gefinancierd. Een tijdelijke koersdaling was voldoende om de financiering en daarmee het fonds fors onder druk te zetten.

Het is een actueel voorbeeld van een belangrijk beleggingsprincipe. Niet alleen de belegging bepaalt het risico, maar ook de manier waarop deze is gefinancierd.

Binnen de Prudente Portefeuille Theorie kijken wij daarom niet alleen naar het verwachte rendement, maar vooral naar de vraag of een portefeuille ook tijdens moeilijke marktomstandigheden overeind blijft.

Wat is leverage?

Leverage, ook wel een hefboom genoemd, betekent dat u naast uw eigen vermogen ook geleend geld gebruikt om te beleggen.

Een eenvoudig voorbeeld.

U beschikt over € 1.000.000 eigen vermogen en leent daarnaast € 200.000. In plaats van € 1.000.000 belegt u dus € 1.200.000.

Stijgt de portefeuille met 10%, dan profiteert u over een groter bedrag. Maar daalt de beurs met 10%, dan zijn ook de verliezen groter. Na aftrek van de financieringskosten resteert uiteindelijk het rendement op uw eigen vermogen.

Leverage verandert dus niets aan de kwaliteit van de belegging zelf. Zij vergroot uitsluitend de uitkomst, zowel positief als ook negatief.

Wanneer kan leverage interessant zijn?

Historisch gezien leveren aandelen op lange termijn een hoger verwacht rendement op dan de rente die voor financiering wordt betaald. In zo’n situatie kan een beperkte hefboom het verwachte rendement verhogen.

Maar deze afweging is niet statisch.

Enkele jaren geleden konden vermogende beleggers vaak financieren tegen rentes van ongeveer 1% tot 2%. Bij een verwacht aandelenrendement van circa 7% bleef dan een aantrekkelijke risicopremie over.

De situatie is inmiddels veranderd. Door de hogere rente zijn ook de financieringskosten aanzienlijk gestegen. Hierdoor wordt het verwachte extra rendement kleiner, terwijl het extra risico onverminderd aanwezig blijft.

Hoe gaan wij hier prudent mee om?

Binnen de Prudente Portefeuille Theorie vormt een wereldwijd gespreide portefeuille met een lange beleggingshorizon altijd het uitgangspunt.

Leverage is daarbij nooit een doel op zich.

Wanneer wij beoordelen of een beperkte hefboom verantwoord is, kijken wij onder meer naar:

• de actuele financieringsrente;
• de verwachte risicopremie van aandelen;
• de omvang van het totale vermogen;
• de liquiditeitspositie;
• de beleggingshorizon;
• de gewenste inkomensonttrekkingen;
• de risicobereidheid én risicodraagkracht.

De centrale vraag luidt steeds:

Kan de belegger ook tijdens een zware beurscorrectie de gekozen strategie zonder problemen blijven volgen?

Houd rekening met forse beurscorrecties

Een veelgemaakte fout is dat beleggers vooral kijken naar het verwachte rendement en te weinig naar de mogelijke tussentijdse verliezen. Zeker nu aandelenmarkten al jarenlang een behoorlijke stijging laten zien.

De geschiedenis laat zien dat een wereldwijd gespreide aandelenportefeuille tijdens zware bearmarkten tijdelijk ongeveer 40% tot 50% in waarde kan dalen. Dat gebeurde bijvoorbeeld tijdens de internetzeepbel begin deze eeuw en tijdens de kredietcrisis van 2008-2009.

Voor een belegger zonder leverage is dat al ingrijpend. Met leverage worden deze verliezen vanzelfsprekend groter, maar ook blijvend als op dergelijke moment het krediet moet worden afgelost.

Daarom vinden wij het belangrijk dat een portefeuille ook onder dergelijke omstandigheden financieel én ook emotioneel houdbaar blijft.

Wat moet u vooral niet doen?

Leverage vraagt om discipline. Daarom zijn er enkele valkuilen die wij nadrukkelijk vermijden.

• Gebruik geen leverage uitsluitend omdat dit technisch mogelijk is.
• Ga er nooit vanuit dat aandelen op korte termijn zullen stijgen.
• Houd onvoldoende rekening met hogere financieringskosten.
• Leen niet om eerdere verliezen terug te verdienen.
• Zorg ervoor dat een tijdelijke beursdaling nooit leidt tot gedwongen verkoop van beleggingen.

De geschiedenis leert dat grote beleggingsverliezen vaak niet ontstaan door een verkeerde beleggingsvisie, maar doordat beleggers te veel risico combineren met te veel geleend geld.

Onze visie

Bij Family Capital Trust geloven wij dat goede vermogensregie niet draait om het behalen van het hoogst mogelijke rendement, maar om het realiseren van een duurzaam rendement dat past bij de doelstellingen en het risicoprofiel van de belegger.

Leverage kan onder de juiste omstandigheden een plaats hebben binnen een portefeuille. Maar de huidige rentestand, de financieringsvoorwaarden en de persoonlijke situatie van de belegger zijn daarbij minstens zo belangrijk als het verwachte rendement.

Daarom stellen wij altijd eerst de vraag:

Niet hoeveel u kunt lenen, maar of u het ook zou moeten willen?

Want uiteindelijk geldt ook voor leverage hetzelfde uitgangspunt als voor iedere beleggingsbeslissing: een goede strategie is een strategie die u gedurende de volledige beleggingshorizon kunt volhouden.

Peter Seuren
Partner Family Capital Trust