De Prudente Portefeuille Theorie – Waarom wij meer vertrouwen hebben in discipline dan in voorspellingen

Wie het financiële nieuws volgt, krijgt gemakkelijk de indruk dat succesvol beleggen vooral draait om het voorspellen van de toekomst. Welke sector gaat de komende jaren outperformen? Welke regio biedt de meeste kansen? Wanneer is het juiste moment om in- of uit te stappen?

Het zijn vragen die dagelijks worden besproken door economen, analisten en vermogensbeheerders. Toch blijkt de werkelijkheid een stuk weerbarstiger. Financiële markten laten zich nauwelijks voorspellen. Niet omdat er een gebrek is aan kennis of analyses, maar omdat er simpelweg te veel factoren zijn die elkaar continu beïnvloeden.

Bij Family Capital Trust geloven wij daarom niet dat succesvol vermogensbeheer begint met voorspellen. Wij geloven dat het begint met het maken van verstandige keuzes rondom de factoren die beleggers daadwerkelijk kunnen beïnvloeden. Deze visie vatten wij samen in wat wij al jarenlang de Prudente Portefeuille Theorie noemen.

De markt laat zich niet voorspellen

De eerste maanden van dit jaar vormen opnieuw een treffend voorbeeld van hoe moeilijk het is om financiële markten te voorspellen.

In het eerste kwartaal werden beleggers geconfronteerd met toenemende onzekerheid rondom economische groei, geopolitieke spanningen, handelsconflicten en de toekomstige richting van het rentebeleid. De volatiliteit liep op, evenals de angst voor verdere koersdalingen.

Slechts enkele maanden later veranderde het beeld opnieuw. Met name Amerikaanse aandelen en aandelen uit opkomende markten lieten een krachtig herstel zien. Wie begin dit jaar overtuigd was van een langdurige neergaande markt, kwam bedrogen uit. Wie uit angst zijn portefeuille had afgebouwd in afwachting van meer zekerheid, miste een belangrijk deel van het herstel.

Dat patroon zien we overigens niet alleen dit jaar. De afgelopen decennia kenden beleggers de kredietcrisis, de eurocrisis, Brexit, de coronapandemie, hoge inflatie, snelle rentestijgingen en geopolitieke conflicten. Iedere periode kende haar eigen redenen waarom beleggen op dat moment risicovol leek.

Toch blijkt achteraf telkens dat financiële markten zich aanpassen aan nieuwe omstandigheden en dat de grootste beursstijgingen vaak plaatsvinden op momenten dat de onzekerheid nog volop aanwezig is.

Onzekerheid is daarom geen uitzondering. Onzekerheid is de normale toestand van financiële markten.

Juist daarom kijken wij bij de selectie van vermogensbeheerders minder naar hun vermogen om de toekomst te voorspellen en meer naar de kwaliteit van hun proces.

Spreiding als fundament

Wanneer de toekomst niet voorspelbaar is, wordt spreiding een logische eerste verdedigingslinie.

Veel beleggingsstrategieën zijn gebaseerd op de overtuiging dat bepaalde sectoren, regio’s of bedrijven beter zullen presteren dan andere. De praktijk leert echter dat toekomstige winnaars vooraf vaak moeilijk te identificeren zijn.

Daarom hebben wij een voorkeur voor partijen die breed spreiden over landen, sectoren en ondernemingen. Niet omdat spreiding spectaculaire resultaten oplevert, maar omdat het voorkomt dat het succes van een portefeuille afhankelijk wordt van een beperkt aantal voorspellingen.

Een goed gespreide portefeuille profiteert automatisch van toekomstige winnaars, zonder dat vooraf hoeft te worden bepaald wie die winnaars zullen zijn. Niet door te kiezen voor de bedrijven waarvan men denkt dat zij succesvol zullen worden, maar door simpelweg eigenaar te zijn van zoveel mogelijk ondernemingen wereldwijd.

Tijd is belangrijker dan timing

Naast spreiding speelt tijd een cruciale rol.

Veel beleggers besteden veel aandacht aan het perfecte instapmoment. Historisch onderzoek laat echter zien dat de duur van de belegging vaak veel belangrijker is dan het exacte moment waarop wordt ingestapt.

Hoe langer vermogen kan worden belegd, hoe groter doorgaans de kans dat tijdelijke marktschommelingen naar de achtergrond verdwijnen en de onderliggende economische groei zichtbaar wordt in het rendement.

Daarom begint goed vermogensadvies niet met de vraag welke belegging aantrekkelijk is, maar met de vraag wanneer vermogen nodig is.

Vermogen dat binnen enkele jaren beschikbaar moet zijn, vraagt om een andere aanpak dan vermogen dat pas over tien, twintig of dertig jaar wordt aangesproken. Pas wanneer duidelijk is wat de financiële doelstellingen zijn, kan worden bepaald welk risico passend is.

Tijd betekent bovendien ook dat beleggers moeilijke perioden moeten kunnen doorstaan. Vrijwel iedere belegger krijgt te maken met (forse) koersdalingen. De grootste fout ontstaat vaak wanneer emoties de overhand krijgen en zorgvuldig opgebouwde plannen worden verlaten op momenten van onzekerheid.

Succesvol beleggen is daarom vaak minder een kwestie van intelligentie dan van discipline.

Kosten: klein verschil, grote gevolgen

Een derde factor waarop beleggers wél invloed hebben, zijn kosten.

Toekomstige rendementen zijn onzeker. Kosten daarentegen staan vast.

Juist daarom verdienen kosten veel meer aandacht dan zij vaak krijgen. Een verschil van slechts één procentpunt per jaar lijkt beperkt, maar het effect van samengestelde groei maakt dat verschil op lange termijn verrassend groot.

Stel dat een belegger € 1.000.000 investeert. Bij een gemiddeld rendement van 5% groeit dit vermogen in twintig jaar naar circa € 2,65 miljoen. Wanneer door hogere kosten jaarlijks slechts 4% resteert, bedraagt het eindvermogen ongeveer € 2,19 miljoen.

Het verschil bedraagt ruim € 460.000.

Dit verschil ontstaat niet door slechte beleggingen of een beurscrash, maar uitsluitend door een jaarlijks kostenverschil van 1%.

Voor families met een substantieel vermogen zijn kosten daarom geen detail, maar een van de belangrijkste factoren die het uiteindelijke rendement bepalen.

Bij de beoordeling van vermogensbeheerders kijken wij dan ook nadrukkelijk naar de verhouding tussen kosten en toegevoegde waarde. Hogere kosten zijn alleen verdedigbaar wanneer daar een overtuigende en duurzame meerwaarde tegenover staat.

De uitdaging van actief beheer

Deze constatering leidt tot een fundamentele vraag.

Als financiële markten moeilijk voorspelbaar zijn, hoe waarschijnlijk is het dan dat een actieve vermogensbeheerder structureel beter weet welke beleggingen gaan winnen dan de markt als geheel?

Onderzoek naar de prestaties van actieve beheerders laat al jarenlang een consistent beeld zien. Over langere perioden blijkt slechts een minderheid van de actieve fondsen beter te presteren dan de relevante benchmark. Wanneer ook rekening wordt gehouden met alle kosten, wordt die groep nog kleiner.

Daarnaast blijkt dat beheerders die gedurende een bepaalde periode succesvol zijn, dat succes vaak niet structureel weten te herhalen. Een goede periode zegt daarom weinig over toekomstige resultaten.

Dat betekent niet dat actief beheer per definitie geen waarde heeft. Er zullen altijd beheerders zijn die gedurende een bepaalde periode beter presteren dan de markt. De uitdaging en daarmee de realiteit is echter dat vooraf nauwelijks vast te stellen is wie dat zullen zijn.

Wij zien daarom vaak meer overtuigingskracht bij beheerders die bescheiden zijn over hun voorspellende vermogen en zich richten op een consistent, robuust en reproduceerbaar beleggingsproces.

Een financieel plan als vertrekpunt

Voor families draait vermogen uiteindelijk niet om rendement alleen. Vermogen moet bijdragen aan financiële rust, continuïteit en het realiseren van persoonlijke doelstellingen.

Daarom begint goed vermogensadvies volgens ons niet bij de portefeuille, maar bij een financieel plan.

Wanneer zijn middelen nodig? Welke verplichtingen bestaan er? Welke risico’s kunnen financieel én emotioneel worden gedragen? En welk rendement is daadwerkelijk noodzakelijk om de gestelde doelen te realiseren?

Pas wanneer die vragen zijn beantwoord, ontstaat inzicht in de portefeuille die daarbij past.

Onze voorkeur gaat daarbij uit naar vermogensbeheerders die werken vanuit dezelfde uitgangspunten als de Prudente Portefeuille Theorie: brede spreiding, een lange beleggingshorizon, kostenbewustzijn en de erkenning dat financiële markten zich niet laten voorspellen.

Niet omdat deze aanpak de meest spectaculaire is.

Maar juist omdat zij zich richt op de factoren die beleggers daadwerkelijk kunnen beïnvloeden. En dat blijkt op lange termijn vaak een betrouwbaardere route naar financieel succes dan het najagen van de volgende voorspelling.

Peter Seuren

Partner Family Capital Trust